Thủ Thuật về Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng Mới Nhất

Update: 2022-09-02 23:25:13,Bạn Cần kiến thức và kỹ năng về Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng. You trọn vẹn có thể lại Comments ở phía dưới để Admin đc tương hỗ.

639

Ấn Độ giáo hay Hindu giáo là một tôn giáo, khối mạng lưới hệ thống tín ngưỡng và đạo pháp, hay cách sống, được thực hành thực tế rộng tự do ở tiểu lục địa Ấn Độ và một phần của Khu vực Đông Nam Á. Ấn Độ giáo sẽ là tôn giáo lâu lăm nhất trên toàn thế giới, [note 1] và một số trong những học viên và học giả gọi nó là Pháp Sanātana, “truyền thống cuội nguồn vĩnh cửu”, hay “con phố vĩnh cửu”, vượt ra ngoài lịch sử dân tộc bản địa loài người.[7][8] Các học giả coi Ấn Độ giáo là hợp nhất hoặc tổng hợp [9] của những nền văn hóa cổ truyền truyền thống Ấn Độ rất khác nhau,[10] với nguồn gốc phong phú chủng loại[11]. Quá trình “Tổng hợp Ấn Độ giáo” này khởi đầu tăng trưởng từ 500 TCN đến 300 sau CN,[12] sau khoản thời hạn kết thúc thời kỳ Vệ đà (1500 đến 500 TCN),[12] [13] và tăng trưởng mạnh trong thời Trung cổ, với việc suy tàn của Phật giáo ở Ấn Độ.[14]

Tóm lược đại ý quan trọng trong bài

  • Ấn giáo vệ-đà
  • Bà-la-môn giáo
  • Ấn giáo Tì-thấp-nô
  • Ấn giáo Thấp-bà
  • Ấn giáo Tính lực
  • Ấn giáo Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên
  • Tân Ấn Độ giáo
  • Ảnh hưởng đến những tôn giáo khác
  • Luân hồi
  • Chế độ đẳng cấp và sang trọng
  • Tôn thờ Thánh tượng

Biểu tượng của Ấn Độ giáo được toàn thế giới nghe biết

Một ngôi đền Ấn Độ giáo

Mặc dù Ấn Độ giáo chứa một loạt những triết lý, nó san sẻ chung những khái niệm, nghi lễ dễ nhận ra, vũ trụ học, tài nguyên kinh sách được san sẻ và tập tục hành hương đến những vị trí rất linh. Các kinh sách Ấn Độ giáo được phân loại thành ruti (“nghe”) và Smṛti (“nhớ”). Những kinh sách này thảo luận thần học, triết học, thần thoại cổ xưa, Vệ Đà yajna, Yoga, nghi lễ agama, và cách xây dựng đền thờ, và những chủ đề khác.[15] Kinh sách chính gồm có những kinh Vệ Đà và Upanishads, Puranas, Mahabharata, Ramayana, và Agama.[16][17] Nguồn gốc thẩm quyền và thực sự vĩnh cửu trong những văn bản của nó góp phần một vai trò quan trọng, nhưng cũng luôn có thể có một truyền thống cuội nguồn mạnh mẽ và tự tin trong việc đặt vướng mắc về thẩm quyền của Ấn Độ giáo để tăng cường sự hiểu biết về những thực sự này và tăng trưởng hơn thế nữa những truyền thống cuội nguồn.[18]

Các chủ đề nổi trội trong tín ngưỡng của đạo Hindu gồm có bốn Puruṣārtha, những tiềm năng hay mục tiêu đúng đắn của môi trường sống đời thường con người, đó là Pháp (đạo đức/bổn phận), Artha (thịnh vượng / việc làm), Kama (mong ước / đam mê) và Moksha (giải thoát/tự do khỏi vòng luân hồi chết và tái sinh/cứu rỗi);[19][20] nghiệp (hành vi, ý định và hậu quả), Saṃsāra (vòng luân hồi của sự việc chết và tái sinh), và những Yoga rất khác nhau (con phố hoặc thực hành thực tế để đạt được moksha).[17] [21] Các thực hành thực tế của Ấn Độ giáo gồm có những nghi thức như puja (thờ phượng) và tụng kinh, japa, thiền (dhyana), nghi lễ khuynh hướng về mái ấm gia đình, liên hoan thường niên và hành hương thường xuyên. Một số người Ấn Độ giáo rời bỏ toàn thế giới xã hội và của cải vật chất của mình, tiếp sau đó tham gia vào Sannyasa (thực hành thực tế tu viện) suốt đời nhằm mục tiêu đạt được Moksha.[22] Ấn Độ giáo quy định những bổn phận vĩnh cửu, như trung thực, kiềm chế làm tổn thương chúng sinh (ahimsa), kiên trì, nhẫn nhịn, tự kiềm chế và từ bi…[web 1][23] Bốn giáo phái lớn số 1 của Ấn Độ giáo là Vaishnavism, Shaivism, Shaktism và Smartism. Có sáu trường phái āstika của triết học Ấn Độ giáo, mà tôn vinh Vedas như thể kinh sách, rõ ràng là Sankhya, Yoga, Nyaya, Vaisheshika, Mimamsa và Vedanta.[24][25][26]

Ấn Độ giáo là tôn giáo lớn thứ ba toàn thế giới; những người dân theo nó, được gọi là người Ấn giáo, chiếm khoảng chừng 1,2 tỷ, tương tự 15-16% dân số toàn thế giới.[web 2][27] Ấn Độ giáo là đức tin được tuyên bố rộng tự do nhất ở Ấn Độ, Nepal và Mauritius. Đây cũng là tôn giáo chiếm ưu thế ở Bali, Indonesia.[28] Số lượng đáng kể những xã hội Ấn Đô giáo cũng tồn tại ở Caribbean, Khu vực Đông Nam Á, Bắc Mỹ, Châu Âu, Châu Đại Dương, Châu Phi và những khu vực khác.[29][30]

Kể từ thế kỉ 16 những nhà truyền giáo và khác quốc tế phương Tây thường nhắc tới tôn giáo và phong tục Ấn Độ và thường gọi những người dân bản xứ này là “ngoại đạo” (en. pagan, de. Heiden) nếu họ không tự nhận mình theo một trong những tôn giáo lớn (Ki-tô giáo, Do Thái giáo hoặc Hồi giáo). Họ được gọi theo tiếng Latin là gentiles, tiếng Bồ Đào Nha là gentio và từ đó ra tiếng Anh là gentoo và tiếng Hà Lan/tiếng Đức là Heyden (Heiden). Đến thế kỉ 18 thì từ “Hindoo” (tiếng Ba Tư Hindu) khởi đầu được sử dụng và ở đầu cuối, trong thế kỉ 19, danh từ “Hinduism” trở nên rất thông dụng. Như vậy thì từ “Hinduism” – được dịch là Ấn Độ giáo ở đây – không phải là một thương hiệu tự xưng của một tôn giáo Ấn Độ. Nhưng tên nó lại tác động đến quan điểm tự nhận của trào lưu Tân Ấn Độ giáo (Neo-Hinduism) trong thế kỉ 19 và thế kỉ 20 vì nó gợi ý một sự thống nhất tôn giáo trong trận chiến giành độc lập Ấn Độ, và được vốn để làm phản ứng những khuynh hướng phân loại ngày này.

Tuy vậy, từ Hinduism trọn vẹn có thể gây hiểu nhầm. Khi người ta khởi đầu dùng nó thì đã dựa vào hai Đk tiên quyết không đúng. Thứ nhất là người ta tin là từ phái sinh từ gốc Ba Tư Hindoo (Hindu) chỉ tín đồ của một tôn giáo nhất định. Thứ hai là người ta cho toàn bộ những người dân Ấn đều là tín đồ của tôn giáo này nếu họ không theo những tôn giáo lớn còn sót lại, ví như Hồi giáo, Công giáo, Do Thái giáo, Phật giáo, Kì-na giáo. Cả hai Đk tiên quyết phía trên đều bị nhìn nhận sai. Danh từ Ba Tư “Hindu” chỉ có nghĩa tương tự với từ có gốc Hy Lạp là “Indian”, và cả hai đều phải có gốc từ tên dòng sông lớn Ấn Độ (tiếng Phạn: sindhu, tiếng Ba Tư: hindu, tiếng Hy Lạp: Indós), đã mang lại giang sơn nó chảy qua tên này: Hindus là những người dân nguồn gốc từ nước Ấn Độ (india). Ngay khi người Hồi giáo nói tiếng Ba Tư đến xâm chiếm, phân biệt giữa tín đồ Hồi giáo và Hindus thì yếu tố này cũng không tức là toàn bộ những người dân Hindu đều là tín đồ của một tôn giáo.

Ngày nay, người ta biết được hàng loạt tôn giáo của người Ấn Độ và những thông tin nghiên cứu và phân tích ngày càng phong phú. Thế nên, từ “Hinduism”, “Ấn Độ giáo”, không thể mang nghĩa là một tôn giáo nhất định của người Ấn mà chỉ là cách gọi mang ý nghĩa bao quát, chỉ một nhóm tôn giáo có sự tương quan với nhau, nhưng khác lạ nhau, xuất phát từ Nam Á (Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh). Các tôn giáo này dù có quan hệ với nhau nhưng cũng rất khác nhau như sự khác lạ giữa Do Thái, Phật, Thiên chúa và Hồi giáo. Chúng có những khái niệm thượng đế rất khác nhau, có những pho thánh điển rất khác nhau cũng như những phương pháp tu tập, hình thức tiến hành nghi lễ rất khác nhau. Chúng có những hệ thần học rất khác nhau, lập cơ sở trên những nhà thần học, những bậc đạo sư rất khác nhau, và tôn xưng những thần thể rất khác nhau như vị Thần tối cao.

Một cách gọi thường gặp nhưng không chính thức và cũng không đúng chuẩn của tín đồ Ấn giáo là Sanātana-dharma (सनातनधर्म), nghĩa là “Pháp vĩnh cửu”. Các tên khác ví như vaidikadharma (Ấn giáo Phệ-đà) hoặc brāhmaṇa, brāhmaṇya (Bà-la-môn giáo) chỉ nêu được những nhánh của Ấn Độ giáo mà thôi.

 

Lưu vực sông Ấn Độ với hai TT Mohenjodaro và Harappa, thuộc Pakistan lúc bấy giờ

Tôn giáo thời Văn minh lưu vực sông Ấn Độ (Indus Valley Culture, hưng thịnh khoảng chừng 2300-1750 TCN) chỉ trọn vẹn có thể được dựng lại một cách khiếm khuyết từ những khu công trình xây dựng khảo cổ. Nhìn chung thì những cách diễn giảng những di tích lịch sử này đều nhất trí ở điểm là những thành phần của nền văn hoá Indus vẫn tiếp tục tồn tại và có phần được hấp thụ bởi những tôn giáo cổ xưa khác của Ấn Độ. Các hình tượng trên những con ấn bằng đá điêu khắc steatite (talc) ở những nơi như Mohenjodaro, Harappa và những khu định cư khác đã cho toàn bộ chúng ta biết những vị thần cây, được những nhà nghiên cứu và phân tích xem là tiền thân của những loài La-sát (zh. 羅剎, sa. rākṣasa) và La-sát nữ (zh. 羅剎女, sa. rākṣasi) sau này.

Một hình Thần thể (zh. 神體, sa. devatā) trong tư thế ngồi của một hành giả Du-già đã cho toàn bộ chúng ta biết là trọn vẹn có thể nguồn gốc của Du-già khởi đầu từ thời văn minh Indus. Người ta cũng tìm thấy một Thần thể ngồi giữa đám thú, sẽ là Thú chủ (zh. 獸主, sa. paśupati), “chúa tể loài cầm thú” và – trọn vẹn có thể là sai – tiền thân của thần Thấp-bà (sa. śiva). Hình tượng sẽ là dương vật dựng đứng (sa. liṅga, en. phallus) của Thấp-bà có lẽ rằng chỉ là một sợi thắt sống lưng lõng và vì những thần thể này mang trang vật trên cánh tay nên những nhà khảo cổ chưa xác lập được đấy là hình tượng nam hay nữ. Tắm rửa theo nghi lễ giữ một vai trò quan trọng vì có nhiều dấu tích của những phòng tắm trang trọng được xây rất công phu (trọn vẹn có thể được hấp thụ bởi những nhánh tôn giáo Ấn Độ sau này dưới dạng cái ao ở đền thờ). Tuy nhiên, người ta không tìm thấy dấu tích của một ngôi đền thờ nào. Việc diễn giảng những vòng đá như dương vật Thấp-bà và âm hộ (nền của những vòng đá) và những tượng phụ nữ bằng đất sét như những vị Thiên mẫu vẫn là những phỏng đoán.

Ấn giáo vệ-đà

Nguồn gốc và thánh điển

 

Một trang của Lê-câu-phệ-đà bản tập (sa. ṛgvedasaṃhitā), ấn bản của nhà Ấn Độ học Max Müller, trình diễn hai câu kệ Puruṣasūkta, 10.90, với chú giải của Sāyaṇa

Với tư cách là tôn giáo cổ nhất Ấn Độ với thánh điển còn lưu lại, Ấn giáo Phệ-đà (vedic religion) giữ một vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nghiên cứu và phân tích tôn giáo sử của Ấn Độ. Tôn giáo này còn có nhiều điểm rất giống tôn giáo Cổ Iran và qua tên của những vị thần, người ta trọn vẹn có thể thấy được quan hệ với tôn giáo La Mã, Hy Lạp và Điều Đốn (en. teuton, người Đức thời xưa). Trong một văn bản hợp đồng của Mitanni (một đế quốc Ấn-Ba Tư miền bắc nước ta khu vực Lưỡng Hà), người ta tìm thấy tên của những vị thần Phệ-đà như Mật-đa-la (密多羅, sa. mitra), Phạt-lâu-na (zh. 伐樓那, sa. varuṇa), Nhân-đà-la (zh. 因陀羅, sa. indra) và những Mã Đồng (zh. 馬童, sa. aśvin). Tín đồ Phệ-đà giáo là những bộ tộc bán du mục, gia nhập Ấn Độ từ miền Tây và Tây bắc trong tầm thời hạn 1700-1200 trước CN qua nhiều đợt. Họ tự gọi là Nhã-lợi-an (zh. 雅利安, sa. ārya, de. arier, en. aryan). Tôn giáo của mình thuộc hệ đa thần với cơ sở nghi lễ tôn giáo là việc cúng tế thần linh. Người tiến hành cầu hòn đảo thần linh bằng một bài tán tụng. Đàn tế lễ được lập một cách nghiêm trang với ba loại lửa, việc tế lễ được tiến hành bởi nhiều tế sư rất khác nhau cùng với những bài kệ tụng (sa. ṛc), ca vịnh (sa. sāman), câu tế hòn đảo (sa. yajus), và những chân ngôn (sa. mantra). Vật tế lễ là Tô-ma (zh. 蘇摩, sa. soma), thú vật, bơ lỏng, ngũ cốc và thực phẩm đã được nấu chín. Tổ tiên (sa. pitṛ) cũng rất được cúng tế.

Bốn bộ Phệ-đà (Tứ Phệ-đà 四吠陀) là những tác phẩm tôn giáo và thi ca sớm nhất của mái ấm gia đình hệ ngôn từ Ấn-Âu. Trong bốn bộ này, Lê-câu-phệ-đà (zh. 棃俱吠陀, sa. ṛgveda) giữ một vai trò đặc biệt quan trọng, gồm có mười mạn-đà-la (sa. maṇḍala) với 1028 bài tán tụng (vì vậy cũng rất được dịch nghĩa là Tán tụng minh luận 讚誦明論). Lê-câu-phệ-đà sẽ là nguồn văn bản cổ nhất ghi lại những khái niệm thượng đế và thần thoại cổ xưa của những người dân Nhã-lợi-an Phệ-đà. Công trình sửa đổi và biên tập Lê-câu-phệ-đà có lẽ rằng được kết thúc vào lúc 1000 TCN. Bốn bộ Phệ-đà cùng với những bộ Phạm thư (zh. 梵書, sa. brāhmaṇa, có nội dung chỉ rõ nghi thức tụng niệm, làm lễ), Sâm lâm thư (zh. 森林書, sa. āraṇyaka, có nội dung phỏng đoán về những yếu tố siêu hình), cũng như Áo nghĩa thư (zh. 奧義書, sa. upaniṣad) sẽ là những văn bản Thiên khải (zh. 天啓, sa. śruti), tức là được “trời khai mở đã cho toàn bộ chúng ta biết”. Chúng đã gây tác động rất rộng đến những nhánh tôn giáo sau này tại Ấn Độ. Người Ấn Độ thời Phệ-đà cầu mong những thần thánh ban cho nhiều con, sức khoẻ, phồn vinh, thắng quân địch, một môi trường sống đời thường trăm năm cũng như sự thứ lỗi cho những lần vi phạm quy luật vũ trụ hoặc “chân lý” (sa. ṛta), và sau khoản thời hạn chết được lên thiên đường (sa. svarga), trú xứ của Đế Thích (sa. indra, Nhân-đà-la) và chư thiên khác. Trách nhiệm của những người dân sùng tín là: 1. nghiên cứu và phân tích tầm cỡ, giữ đúng lễ nghi tế tự, 2. tế tự chư thiên và tổ tiên và 3. nuôi dưỡng con trai để trọn vẹn có thể giữ truyền thống cuội nguồn cúng tế lâu dài.

Bà-la-môn giáo

Sự tăng trưởng của tôn giáo Phệ-đà theo phía nhấn mạnh vấn đề sự thanh tịnh trong lúc tiến hành tế lễ thần thánh đã mang lại một sự chuyên hoá trong giới Bà-la-môn trong thời đoạn 1000-500 TCN. Nó cũng đồng thời loại những người dân ở cấp dưới, phần lớn là không thuộc nhóm Nhã-lợi-an, thuộc cấp nô lệ (zh. 奴隸, sa. śūdra, cũng gọi là Thủ-đà-la 首陀羅), thoát khỏi việc thực hành thực tế tế lễ cũng như nghiên cứu và phân tích Phệ-đà. Trong tay của những Bà-la-môn, bộ môn tế lễ đang trở thành một khoa học xử lý mối tương quan giữa kĩ năng hữu hiệu trong quy trình tế lễ và quy luật vũ trụ. Những mối tương quan giữa đại vũ trụ và vi quan vũ trụ, giữa chân ngôn với kĩ năng đi kèm theo và đối tượng người tiêu dùng được chân ngôn chỉ đến cũng như giữa hành vi tế lễ và yếu tố xẩy ra trong tương lai, toàn bộ đã dẫn đến một ý niệm gồm có trần gian và sự tế lễ mà trong số đó, người ta không cần thần thánh nữa. Thời đoạn này của Phệ-đà giáo cũng rất được gọi là Bà-la-môn giáo.

Trong thời hạn này, người ta tìm thấy những gì ban sơ chỉ được nhắc tới sơ qua trong Phạm thư, và không lâu sau này được những Áo nghĩa thư trình diễn rõ ràng: khái niệm tái sinh và quy luật nhân quả (nghiệp, sa. karman). Giáo lý mới này nhận định rằng, những hành vi tốt cũng như xấu trong đời này sẽ mang kết quả trong đời sau và như vậy, nó cũng khiến người ta rút lui dần từ mục tiêu nguyên thủy của Phệ-đà giáo: Một môi trường sống đời thường trên thiên đường giờ đây không hề là yếu tố việc cứu cánh vì nơi này vẫn chịu quy luật tái sinh tái tử cũng như nghiệp quả. Như vậy thì chỗ giải thoát không thể đã có được nơi chư thiên và cũng không thể đạt được qua việc cúng tế.

Giải thoát chỉ trọn vẹn có thể được tiến hành qua trí huệ và mục tiêu của nhận thức này là trạng thái bất tử (sa. amṛtatva), cơ sở của toàn bộ những hiện hữu: brahman (Phạm 梵), trọn vẹn tương tự với ātman, cái tiểu ngã. Với khái niệm này, tôn giáo Phệ-đà đã vượt qua cái bóng của nó. Ý nghĩa của sự việc cúng tế được nghi vấn lại và con phố được mở rộng cho những trào lưu tôn giáo cải cách mới như Phật giáo, Kì-na giáo, cũng như những nhánh vô thần khác (ví như Số luận phái, click more Triết học Ấn giáo), hệ Bất nhị nhất nguyên (sa. advaitavedānta) và những tôn giáo thờ Nhất thần. Một vài trào lưu nêu trên phản đối độc quyền tiến hành nghi lễ của Bà-la-môn và phản đối quyết sách chủng tính (sa. varṇa) nói chung.

Tôn giáo Phệ-đà mất vị trí số 1 ở Bắc Ấn trong những thế kỉ cuối trước CN, tại Nam Ấn thế kỉ thứ nhất. Nó vẫn tồn tại, nhưng chỉ trong một phạm vi hạn chế và gây tác động nhất định trong nghành nghề triết học dưới dạng Di-mạn-sai (zh. 彌曼差學派, sa. mīmāṃsā). Sau sự phát hiện Phệ-đà của những nhà nghiên cứu và phân tích châu Âu và được kích động bởi tâm tư nguyện vọng hào hứng truy nguyên của mình, người Ấn Độ đã và đang trở lại với giáo lý Phệ-đà với những tín hiệu rõ rệt trong trào lưu Tân Ấn Độ giáo cải cách sau này.

Ấn giáo Tì-thấp-nô

Tì-thấp-nô giáo (viṣṇuism, vaiṣṇavism) là một tôn giáo nhất thần với cơ sở xuất phát từ sự đồng hoá vị thần Tì-thấp-nô (sa. viṣṇu) trong tôn giáo Phệ-đà và vị thần siêu việt Na-la-diên-na (zh. 那羅延那, sa. nārāyaṇa), cũng như từ sự hoà nhập của một số trong những lễ nghi phổ cập, nhất là việc tôn xưng Hắc Thần (sa. kṛṣṇa) ở Bắc Ấn Độ giữa thế kỉ thứ 6 và thứ hai TCN. Tì-thấp-nô Na-la-diên-na (sa. viṣṇu-nārāyaṇa) được tôn xưng là Bạc-già-phạm (sa. 薄伽梵, sa. bhagavat) – nghĩa là Thế Tôn – và những tín đồ được gọi là Bạc-già-phạm đồ (sa. bhāgavata). Nên lưu ý là cách gọi Tì-thấp-nô giáo hoặc Tín đồ Tì-thấp-nô (sa. vaiṣṇava) mới chỉ xuất hiện ở thế kỉ thứ 5. Trong hình tượng Hắc Thần, người ta thấy được sự hoà hợp của nhiều trào lưu tế lễ thành một cty chức năng.

Cùng với Ba-la-la-ma (sa. balarāma = saṃkarṣaṇa) – một Thần thể có những nét âm ti cũng như tương quan đến phong tục tôn thờ rắn rồng và sẽ là người anh – Hắc Thần được tôn thờ như một cặp thần và được xây đền thờ. Hắc Thần cũng rất được thờ trong nhóm Ngũ Anh Hùng (sa. pañcavīra) gồm chính Hắc Thần, em là Ba-la-la-ma, hai con trai là Tam-ba (sa. sāmba), Đại Hùng Kiệt (sa. pradyumna) và cháu là A-nậu-lâu-đà (sa. aniruddha) trong bộ tộc Vrishni (sa. vṛṣṇi). Sau việc loại Tam-ba thoát khỏi nhóm này thì những đại biểu của một trong hai nhóm quan trọng còn sót lại – những vị thuộc nhóm Ngũ Dạ (sa. pañcarātrin) – trong bốn thiên nhân còn sót lại những bước phân tán (sa. vyūha) thứ nhất của thần thể tối cao.

Nội bộ những đại biểu của nhóm thứ hai, những tín đồ Bạc-già-phạm, thì Hắc Thần Bà-tu-đề-bà (sa. kṛṣṇavāsudeva = con của Vasudeva) sẽ là hiện thân toàn vẹn (sa. pūrṇāvatāra) của thần Tì-thấp-nô Na-la-diên-na (sa. viṣṇu-nārāyaṇa), được tôn xưng là vị thần tối cao. Vào khoảng chừng thế kỉ thứ 6, 7, Tì-thấp-nô giáo lại đạt được một vị trí quan trọng vì đã hấp thụ phần lớn của một trào lưu thờ tự thần mặt trời. Hai trường sử thi Ấn Độ, Rāmāyaṇa, miêu tả đời sống của vị anh hùng Rāma, hiện thân của thần Tì-thấp-nô, và Mahābhārata, gồm có toàn bộ Chí Tôn ca, đã hỗ trợ phổ cập Tì-thấp-nô giáo đến những nước Khu vực Đông Nam Á.

Hai nhóm quan trọng nhất của Tì-thấp-nô giáo là Ngũ Dạ (sa. pañcarātrin) và Bạc-già-phạm (sa. bhāgavata). Nhóm Bạc-già-phạm tuân thủ giáo lý của Bà-la-môn giáo trước đó trong lúc nhóm Ngũ Dạ sẽ là phi chính thống. Từ thời vương triều Cấp-đa (tk. 5) thì ranh giới giữa hai nhóm này đã mờ dần. Những nhóm quan trọng xuất hiện sau và tồn tại đến ngày này là nhóm Śrīsaṃpradāya, có nguồn từ giáo lý Chế hạn bất nhị (sa. viśiṣṭādvaita) của La-ma-nã-già (sa. rāmānuja, 1055-1137) và được phân thành nhiều nhánh nhỏ rất khác nhau; nhóm Brahmasaṃpradāya với học thuyết Nhị nguyên (sa. dvaitavāda) của Madhva (~1238-1317); nhóm Rudrasaṃpradāya theo giáo lý Bất nhị nhất nguyên thuần tuý (sa. śuddhādvaita) của Viṣṇusvāmin với hai nhánh được lập bởi Vallabha và Caitanya; và nhóm Sanakādisaṃpradāya, được Nimbārka sáng lập, theo giáo lý Nhị nguyên kiêm bất nhị (sa. dvaitādvaita). Ngày nay, Tì-thấp-nô giáo sẽ là một trong hai trào lưu tôn giáo Ấn Độ quan trọng nhất tuy nhiên tuy nhiên với Thấp-bà giáo.

Ấn giáo Thấp-bà

 

Thấp-bà dưới dạng Du-già sư (yogin) đang toạ thiền, Bangalore

Thấp-bà giáo (śivaism) là một tôn giáo phần lớn theo thể hệ nhất thần, nhưng một vài nhánh thiên về quan hệ nhị nguyên Thấp-bà (śiva)-Tính lực (śakti) hoặc thừa nhận tính đa nguyên với nhiều linh hồn vĩnh cửu. Tôn giáo này cũng xuất phát từ quan hệ với một vị thần đã được nhắc tới trong thánh điển Phệ-đà là Lỗ-đặc-la (zh. 嚕特羅, sa. rudra). Lỗ-đặc-la được miêu tả là hung bạo, nguy hiểm. Ông quản trị và vận hành nghành bệnh tật và chữa trị; mũi tên của ông là những điều âu lo của những vị thần khác và những cơn lốc tố, hiện thân của thần gió (Phong thần 風神, marut, rudra), sẽ là những hiện tượng kỳ lạ tuỳ tòng ông. Thấp-bà (śiva), dịch ý là “cát tường như ý”, “thiện”, là một uyển ngữ được vốn để làm hoãn hoà vị thần hung tợn này. Ông được gọi là Tự tại chủ (zh. 自在主, sa. īśvara), Đại tự tại chủ (zh. 大自在主, sa. maheśvara).

Theo giáo lý tốt nhất thì Thấp-bà dưới dạng tối cao không mang bất kể một thuộc tính nào (nirguṇa) và giống hệt với Brahma (sa. brahman) của khối mạng lưới hệ thống Phệ-đàn-đa (sa. vedānta). Về khía cạnh nhân cách thì Thấp-bà có thuộc tính (saguṇa), bao hàm hai nguyên tắc nam cũng như nữ. Nguyên lý nữ được thể hiện qua tính lực (śakti), tức là yếu tố dữ thế chủ động trong nhận thức, ý muốn, hành vi, tự che đậy và ban ân của Thượng đế. Trong thần thoại cổ xưa, nguyên tắc nữ sẽ là vợ của thần Thấp-bà, dạng hiền hậu tịch tĩnh là Tuyết sơn thần nữ (zh. 雪山神女, sa. pārvatī), dạng phẫn nộ hoặc tàn phá là Đỗ-nhĩ-ca (zh. 杜爾嘉, sa. durgā).

Chính thần Thấp-bà lại xuất hiện trong thần thoại cổ xưa như một Du-già sư hoặc một vị thần thu phục yêu quái, tàn phá toàn thế giới. Hai hình tượng có liên hệ đến con phố giải thoát của tín đồ Thấp-bà giáo. Con đường xuất phát từ việc tôn xưng thần Thấp-bà, qua thiền quán cho tới sự giải thoát khỏi những trói buộc (sa. pāśa) của tâm linh riêng không tương quan gì đến nhau (sa. paśu) mang hình tướng trong trần gian. Sau đó, tâm linh này đạt tâm thức tối thượng của đấng tối cao (sa. pati).

Các trói buộc phát sinh từ sự vướng mắc vào vật chất và thông qua đó, kĩ năng tri thức và hoạt động giải trí và sinh hoạt vô biên của tâm thức tối thượng bị những yếu tố như sau hạn chế tối đa: Thời gian (kāla), không khí và quy luật nhân quả (niyati), số lượng giới hạn của cảm nhận (rāga), số lượng giới hạn của tri thức (vidyā) và kĩ năng hành vi (kalā). Qua sự vây phủ làm u tối tâm thức (tirobhāva) nên dị biệt và phong phú chủng loại của những hiện tượng kỳ lạ xuất hiện, thay thế cái đơn nhất trong tâm thức tối cao của toàn bộ những hiện hữu. Diệt trừ cái thiên hình vạn trạng này – và như vậy cũng tức là diệt trừ trần gian qua ân sủng của thần Thấp-bà – được tiến hành bằng sự bộc phát của tri thức giải thoát, phá huỷ tấm màn vô minh, giải phóng linh hồn của tín đồ thoát khỏi vòng sinh tử.

 

108 Liṅga được khắc trên đá, bờ sông Tungabhadra, Hampi, Ấn Độ

Đồ tượng quan trọng nhất của tín đồ Thấp-bà là Liṅga, sẽ là hình tượng của dương vật. Thánh điển gồm có những bộ A-hàm (āgama) và Đát-đặc-la (tantra). Với thời hạn, Thấp-bà giáo hấp thụ một loạt truyền thống cuội nguồn sùng bái độc lập khác, trong số đó có truyền thống cuội nguồn thờ cúng vị thần cuộc chiến tranh Skanda (cũng rất được gọi là Kārttikeya hay Kumāra) và Gaṇeśa (cả hai đều sẽ là con của Thấp-bà), sự sùng bái rắn rồng, một phần của truyền thống cuội nguồn tôn thờ mặt trời và nhiều thần thể và nghi thức thờ phụng của những địa phương khác.

Có nhiều trường phái rất khác nhau trong Thấp-bà giáo. Trường phái Tôn thờ Thú chủ (pāśupata) giữ một vị trí quan trọng trong thời hạn đầu với phong thái tu tập khổ hạnh, tự tách li thoát khỏi xã hội một cách khiêu kích. Từ phái nó lại tăng trưởng một số trong những nhánh nhỏ với những quan điểm rất cực đoan, ví như nhánh Kāpālika. trái lại, trường phái Tôn thờ Thấp-bà (śaiva) lại theo những phong tục Bà-la-môn giáo rất sớm. Cả hai trường phái đều chú trọng việc rèn luyện Du-già và đã góp thêm phần thật nhiều trong việc tăng trưởng phương pháp này. Khống chế du-già (haṭhayoga) hoặc Kuṇḍalinī du-già được nhánh Nātha (nāthasampradāya) tại Đông Bắc Ấn Độ tăng trưởng. Tại Nam Ấn, trào lưu Tín ngưỡng (bhakti) đã dẫn chấn hưng Thấp-bà giáo. Song tuy nhiên với những bộ A-hàm (āgama) và sự tiếp xúc tư tưởng Phệ-đàn-đa (vedānta), những bài tụng niệm sùng tín của nhóm Nāyanār cũng rất sẽ là nguồn gốc của trường phái Thấp-bà tất-đàn-đa (śaivasiddhānta), tự cho là yếu tố hoàn tất tối hậu của Thấp-bà giáo.

Trong thế kỉ 12, một trường phái khác là Vīraśaiva (hoặc Liṅgāyat) xuất hiện, hàm chứa một thành tố cải cách xã hội khá lớn. Dưới tác động của học thuyết Bất nhị phệ-đàn-đa (advaita-vedānta), trường phái Thấp-bà Kashmir được xây dựng trong thế kỉ thứ 8, nhấn mạnh vấn đề vào sự hoà hợp tín ngưỡng (bhakti) và Đát-đặc-la thành một giáo lý nhất nguyên. Thấp-bà giáo vẫn gây tác động lớn đến xã hội Ấn Độ và tuy nhiên tuy nhiên với Tì-thấp-nô giáo, nó vẫn là nhánh tôn giáo lớn và quan trọng nhất của tín đồ Ấn Độ giáo.

Ấn giáo Tính lực

Giữ vị trí TT sùng bái của Tính lực giáo (śāktism) là Thiên nữ Tính lực (devī hoặc śakti). Chỉ Thiên nữ này nhận thức và hành vi, tạo tác, gìn giữ và tiêu huỷ toàn thế giới, làm toại nguyện, ban ân, giải thoát. Thiên nữ Tính lực (śakti) là yếu tố tổng hợp của toàn bộ những kĩ năng, nghĩa là kĩ năng của toàn bộ những vị thần, nhất là thần Thấp-bà và Tì-thấp-nô. Về mặt lịch sử dân tộc bản địa thì Tính lực giáo xuất phát từ những trào lưu tôn giáo bộ tộc. Có thuyết nhận định rằng, Tính lực giáo trọn vẹn có thể bắt nguồn từ việc tôn thờ Thiên nữ thời Văn minh lưu vực sông Ấn Độ nhưng thuyết này vẫn không được chứng tỏ một cách thuyết phục.

Từ những thế kỉ đầu CN, Tính lực giáo được hoà nhập vào Thấp-bà giáo, và khoảng chừng từ thế kỉ thứ sáu lại đạt vị trí quan trọng qua sự tương hỗ của truyền thống cuội nguồn Bà-la-môn, sau lại được chủng tính Sát-đế-lợi (kṣatriya, chủng tính vua chúa và quân đội) tôn sùng vì sẽ là nữ thần cuộc chiến tranh. Nhưng chỉ từ thế kỉ thứ 10, Thiên nữ Tính lực mới vượt hẳn những vị thần nam tính mạnh mẽ khác, nhất là Thấp-bà, và Tính từ lúc đây, quan hệ nam nữ được hòn đảo ngược: Không có Thiên nữ Tính lực thì những vị thần khác không hề kĩ năng nhận thức và hoạt động giải trí và sinh hoạt. Với thời hạn, Tính lực giáo đã hấp thụ nhiều truyền thống cuội nguồn tôn sùng những nữ thần địa phương, hoà nhập họ vào truyền thống cuội nguồn thờ phụng Thiên nữ Đỗ-nhĩ-ca hoặc Ka-li (durgā/kālī) và thông qua đó, đã góp thêm phần rất rộng trong việc Ấn giáo hoá những trào lưu tín ngưỡng bộ tộc.

Hiện nay, Tính lực giáo vẫn còn đấy giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tôn giáo tại Ấn Độ. Song tuy nhiên với những bộ Đát-đặc-la (tantra) có cùng với Thấp-bà giáo, Tính lực giáo còn tồn tại những bộ thánh điển riêng, xuất hiện Tính từ lúc thế kỉ thứ 10. Việc sùng bái Thiên nữ Tính lực gồm có việc cúng tế súc vật (cá, gà trống, dê, bò), thậm chí còn khắp khung hình cho tới thời đế quốc Anh. Công phu tu luyện gồm có những nghi lễ Đát-đặc-la với chân ngôn (mantra) và những hình tượng bí mật, thỉnh thoảng gồm có sự giao hợp theo nghi thức Mật giáo.

Ấn giáo Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên

Giáo lý Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên (monistic advaitavedānta) cũng tự tăng trưởng thành một giáo phái riêng không tương quan gì đến nhau. Đại biểu xuất sắc nhất của tông phái này là Thương-yết-la (śaṅkara), theo truyền thuyết thì sống vào lúc 788-820 (theo những nhà nghiên cứu và phân tích tân tiến thì phải trước đó khoảng chừng 100 năm). Ba điểm khởi phát (prasthānatrayī) của Thương-yết-la là Áo nghĩa thư (sa. upaniṣad), Chí Tôn ca (bhagavadgītā) và những bộ Phạm kinh (brahmasūtra). Trên cơ sở này, Thương-yết-la đã kiến lập một toàn thế giới quan và một giáo lý giải thoát ra đi những quan điểm của Phệ-đà giáo trước đó: Thế giới, cùng với những vị thần, là thành phầm của huyễn ảnh (māyā), là huyễn tượng. Chỉ Brahma (Brahman) mới sở hữu hiện thực tối cao và Brahma lại giống hệt với tiểu ngã (ātman).

Từ việc hoá đồng Brahma và tiểu ngã, Thương-yết-la kết luận là không tồn tại những linh hồn riêng không tương quan gì đến nhau. Tất cả những phong phú chủng loại đều là hư huyễn, chỉ có mức giá trị trong thời gian tạm thời, chỉ là những hiện thực tương đối. Sự phong phú chủng loại biến mất khi trí huệ cứu cánh dẫn dắt tâm thức thành viên hoà nhập với Brahma và như vậy tức là dẫn đến giải thoát. Bất nhị Phệ-đàn-đa đã gây tác động lớn đến Thấp-bà giáo, đã đóng dấu ấn của nó trong Thấp-bà giáo nhánh Kashmir. Bất nhị Phệ-đàn-đa được Tì-thấp-nô giáo cải biến thật nhiều, ví như trong giáo lý Chế hạn bất nhị (sa. viśiṣṭādvaita) của La-ma-nã-già (sa. rāmānuja). Nhưng điểm nổi trội của giáo lý Bất nhị Phệ-đàn-đa này là việc nó tác động rất rộng đến trào lưu Tân Ấn Độ giáo sau này.

Tân Ấn Độ giáo

 

Một chuyến hành hương của người Ấn giáo

Tân Ấn Độ giáo (neo-hinduism) khởi đầu như một trào lưu cải cách, đã góp thêm phần rất rộng trong trào lưu đấu tranh giành độc lập tự do của Ấn Độ trong thế kỉ 19, 20 và đặc biệt quan trọng được phổ cập trong giới thượng lưu thành thị. Tuy nhiên, Tân Ấn giáo sớm đã đã cho toàn bộ chúng ta biết khuynh hướng tập hợp rất mạnh, tìm cách dung hợp những truyền thống cuội nguồn tôn giáo Ấn Độ và tiếp nối chúng với những khái niệm và lý tưởng có nguồn từ Cơ Đốc giáo và Hồi giáo. Phong trào này thể hiện dưới nhiều dạng – địa phương cũng như toàn quốc – và những nhánh quan trọng đáng kể nhất là:

  • Brāhma Samāj (“Phạm hội”), được xây dựng bởi Rām Mohan Roy (1772-1833) năm 1828, sau lại mang đậm dấu ấn của hai nhà lĩnh đạo Devendranāth Tagore (1817-1905, bố của Rabindranath Tagore) và Keshab Chandra Sen (1838–1884). Brāhma Samāj bác bỏ quyết sách chủng tính Ấn Độ cũng như những tín ngưỡng cực đoan của truyền thống cuội nguồn Ấn Độ giáo như việc hoả thiêu goá phụ (satī), phản đối việc tôn thờ thánh tượng. Nhìn chung, quan điểm luân lý và thực hành thực tế của Brāhma Samāj chịu tác động Cơ Đốc giáo rất mạnh.
  • Ārya Samāj (“Thánh hội”), được Dayānanda Sarasvati xây dựng vào năm 1875. Nhóm này độc duy nhờ vào nền tảng của thánh điển Phệ-đà (veda), nhưng lại dùng nó một cách rất tuyển trích. Chủ trương không tôn thờ thánh tượng tuy bị tác động với Cơ Đốc giáo, nhưng lại được lý giải theo Phệ-đà. Nhìn chung, Ārya Samāj tìm cách đối đầu những nhà truyền đạo Cơ Đốc bằng một truyền thống cuội nguồn tôn giáo tương tự, đặc trưng Ấn Độ.
  • Rāmakṛṣṇa (“La-ma Hắc Thần”), được xây dựng năm 1897 bởi Svāmī Vivekānanda (1863-1902) để tưởng niệm đến tôn sư là Rāmakṛṣṇa Paramahaṃsa (1836-1886). Trên cơ sở Bất nhị Phệ-đàn-đa (advaitavedānta), toàn bộ những tôn giáo đều sẽ là những con phố dẫn đến mục tiêu tối hậu tuy nhiên chúng sẽ là thấp vì còn vướng mắc vào những hiện thực cấp phía dưới. Từ Cơ Đốc giáo, hiệp hội Rāmakṛṣṇa hấp thụ thành phần tham gia công tác làm việc xã hội, nhưng lại lý giải bằng những truyền thống cuội nguồn Ấn Độ như chúng được ghi lại trong Chí Tôn ca (bhagavadgītā) và giáo lý nghiệp quả (karman).

Các nhánh truyền đạo Ấn Độ được đứng vị trí số 1 bởi những “Gurus” gốc Ấn tại phương Tây trọn vẹn có thể được liệt kê vào Tân Ấn Độ giáo. Tại Ấn Độ, Tân Ấn Độ giáo chính nó lại sở hữu khuynh hướng dễ bị tác động bởi chủ nghĩa duy vật (materialism) và chủ nghĩa bất khả tri (agnosticism) của phương Tây hơn là hai tôn giáo có truyền thống cuội nguồn lâu dài là Thấp-bà giáo và Tì-thấp-nô giáo.

Ảnh hưởng đến những tôn giáo khác

Sikh giáo (en. sikhism), Jaina giáo (sa. jaina, en. jainism, jinism) và Phật giáo được pháp lý Ấn Độ quy vào Ấn Độ giáo, nhưng được cả toàn thế giới công nhận là những tôn giáo độc lập.

Vì xuất phát từ những truyền thống cuội nguồn tương quan mật thiết với nhau, tác động liên tục lẫn nhau và tăng trưởng lâu dài trong một môi trường tự nhiên vạn vật thiên nhiên, dưới những Đk chính trị, xã hội và kinh tế tài chính gần như thể giống nhau nên toàn bộ những nhánh tôn giáo Ấn Độ đều mang những điểm tương tự rất rõ ràng.

Luân hồi

Thuộc về những điểm cơ bản chung là quan điểm luân hồi, là thừa nhận hiện tượng kỳ lạ thành, trụ, hoại và diệt của toàn thế giới hiện tượng kỳ lạ theo chu kì. Cùng với nó, người ta thấy một sự định hình và nhận định rất cao của cội nguồn, sẽ là thanh tịnh và toàn hảo. Từ nó lại phát xuất một cách định hình và nhận định đạo đức ngược dòng: Thế giới không tiến bộ theo thời hạn mà chỉ suy đồi cho tới lúc một vị thần xác lập một khởi điểm mới. Trong quá trình ở giữa, luân lý suy đồi, trí huệ hạ giảm. Loài người hiện giờ đang sống trong thời mạt thế (sa. kaliyuga), thời kì cuối của bốn thời kì của kiếp này (sa. kalpa).

Quan điểm nó lại khởi phát một sự tôn kính truyền thống cuội nguồn. Kiến thức truyền thống cuội nguồn được tôn kính và gìn giữ vì tuổi tác tuy nhiên thực tiễn nó đã được thay thế bằng những kiến thức và kỹ năng mới. Qua đó người ta trọn vẹn có thể hiểu được vì sao toàn bộ tín đồ Ấn Độ giáo tôn kính những bộ Phệ-đà (veda) tuy nhiên thực tiễn họ gần như thể không biết chúng và cũng chẳng cần chúng trong giáo lý hoặc quy trình tu tập của mình.

Đi cùng với thuyết luân hồi là thuyết tái sinh (sa. punarjanman) và thuyết nhân quả (sa. karman). Tất cả những truyền thống cuội nguồn tôn giáo thời thượng xuất phát từ tiểu lục địa Ấn Độ – kể cả Phật giáo và Kì-na giáo – đều thừa nhận thuyết này tuy nhiên có một vài điểm trong số này được biến hóa. Thuyết này yên cầu tri thức nên chỉ có thể tác động đến những giai cấp trung lưu và thượng lưu: Trong giai thấp cấp hoặc ở những bộ tộc – như vậy là phần lớn của dân số Ấn Độ – thì thuyết này chỉ có ít, hoặc không tồn tại tác động gì.

Chế độ đẳng cấp và sang trọng

Tất cả những nhánh Ấn Độ giáo đều thừa nhận quyết sách đẳng cấp và sang trọng, tuy nhiên phần lớn tôn giáo khác đã phản đối kịch liệt quyết sách này. Trong những nhánh tôn vinh tín ngưỡng (sa. bhakti), quyết sách này trọn vẹn không tồn tại một cơ sở hợp pháp hoá nào, nhưng lại được những văn bản cổ về luật pháp (sa. smṛti) đưa ra và yên cầu được vận dụng tuy chúng thuộc vào thời hậu phệ-đà và không tồn tại thực ra khải thị. Ta trọn vẹn có thể xếp quyết sách đẳng cấp và sang trọng vào quy mô lý giải thuyết luân hồi tái sinh một cách không tồn tại xích míc, nhưng yếu tố này sẽ không tức là nó phải sẽ là một hiện tượng kỳ lạ tất yếu.

Trong Ấn giáo Tì-thấp-nô (viṣṇuism, vaiṣṇavism), Thấp-bà (śivaism) cũng như Tính lực (śāktism), người ta đã từng tìm thấy những cuộc đấu tranh phản đối quyết sách đẳng cấp và sang trọng nhưng dưới sự đô hộ của những quyết sách theo Hồi giáo và Cơ Đốc giáo sau này, không khí cho việc tranh đấu chống lại những cấu trúc truyền thống cuội nguồn đã trở nên eo hẹp. Chỉ trong thời cận đại và nhất là sau khoản thời hạn giành được độc lập (1947), quyết sách đẳng cấp và sang trọng mới bị vô hiệu thoát khỏi hiến pháp. Tuy nhiên sự phân biệt đẳng cấp và sang trọng vẫn tồn tại trong tư tưởng dân chúng và tập quán xã hội.

Tôn thờ Thánh tượng

Cuối cùng, điểm có chung của toàn bộ những nhánh Ấn Độ giáo là việc tôn thờ Thánh tượng. Việc tôn thờ này – thường có đối tượng người tiêu dùng là một vị thần nhất định – đã được phổ cập đến mực độ được thu nhập vào nhánh Bất nhị Phệ-đàn-đa nhất nguyên (monistic advaitavedānta), tuy nhiên theo giáo lý này, sự thể hiện của một thần linh vẫn còn đấy nằm trên tầng cấp vô minh, hư huyễn.

  • Bà-la-môn tại Việt Nam
  • Phật giáo
  • Ki-tô giáo
  • Lão giáo
  • Khổng giáo
  • Hồi giáo
  • Do Thái giáo
  • Thần giáo
  • Thần giáo tự nhiên
  • ^ See:
    • Fowler: “probably the oldest religion in the world” (Fowler 1997, tr. 1Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFFowler1997 (trợ giúp))
    • Klostermaier: The “oldest living major religion” in the world (Klostermaier 2007, tr. 1)
    • Kurien: “There are almost a billion Hindus living on Earth. They practice the world’s oldest religion…”[1]
    • Bakker: “it [Hinduism] is the oldest religion”.[2]
    • Noble: “Hinduism, the world’s oldest surviving religion, continues to provide the framework for daily life in much of South Asia.”[3]

      Smart, on the other hand, calls it also one of the youngest religions: “Hinduism could be seen to be much more recent, though with various ancient roots: in a sense it was formed in the late 19th Century and early 20th Century.”[4]

      Animism has also been called “the oldest religion.” Leslie Elmer Sponsel: “Animism is by far the oldest religion in the world. Its antiquity seems to go back at least as far as the period of the Neanderthals some 60,000 to 80,000 years ago.[5]

      Australian linguist, R. M. W. Dixon discovered that Aboriginal myths regarding the origin of the Crater Lakes might be dated as accurate back to 10,000 years ago.[6]

      See also:

    • Urreligion, Shamanism, Animism, Ancestor worship for some of the oldest forms of religion
    • Sarnaism và Sanamahism, Indian Tribal religions connected to the earliest migrations into India

  • ^ sanatana dharma | Hinduism. Encyclopædia Britannica. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm năm nay.
  • ^ “The Global Religious Landscape – Hinduism”. A Report on the Size and Distribution of the World’s Major Religious Groups. Pew Research Foundation. ngày 18 tháng 12 thời điểm năm 2012. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm trước đó.
  • ^ Kurien, Prema (2006). “Multiculturalism and American Religion: The Case of Hindu Indian Americans”. Social Forces. 85 (2): 723–741. doi:10.1353/sof.2007.0015.
  • ^ Bakker, F.L. (1997). “Balinese Hinduism and the Indonesian State: Recent Developments”. Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde. Deel 153, 1ste Afl. (1): 15–41. doi:10.1163/22134379-90003943. JSTOR 27864809.
  • ^ Noble, Allen (1998). “South Asian Sacred Places”. Journal of Cultural Geography. 17 (2): 1–3. doi:10.1080/08873639809478317.
  • ^ Smart 1993, tr. 1.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFSmart1993 (trợ giúp)
  • ^ Sponsel, Leslie Elmer (2012), Spiritual Ecology: A Quiet Revolution, ABC-CLIO
  • ^ Dixon, R. M. W. (1996). “Origin legends and linguistic relationships”. Oceania. 67 (2): 127–140. JSTOR 40331537.
  • ^ Knott 1998, tr. 5, Quote: “Many describe Hinduism as sanatana dharma, the eternal tradition or religion. This refers to the idea that its origins lie beyond human history”.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFKnott1998 (trợ giúp)
  • ^ Bowker 2000Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFBowker2000 (trợ giúp); Harvey 2001Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFHarvey2001 (trợ giúp);
  • ^ Samuel 2010, tr. 193.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFSamuel2010 (trợ giúp)
  • ^ Hiltebeitel 2007Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFHiltebeitel2007 (trợ giúp); Flood 1996Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFFlood1996 (trợ giúp); Lockard 2007Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFLockard2007 (trợ giúp)
  • ^ Among its roots are the Vedic religion of the late Vedic period (Flood 1996, tr. 16Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFFlood1996 (trợ giúp)) and its emphasis on the status of Brahmans (Samuel 2010, tr. 48–53Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFSamuel2010 (trợ giúp)), but also the religions of the Indus Valley Civilisation (Narayanan 2009, tr. 11Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFNarayanan2009 (trợ giúp); Lockard 2007, tr. 52Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFLockard2007 (trợ giúp); Hiltebeitel 2007, tr. 3Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFHiltebeitel2007 (trợ giúp); Jones & Ryan 2006, tr. xviiiLỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFJonesRyan2006 (trợ giúp)) the Sramana or renouncer traditions of north-east India (Flood 1996, tr. 16Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFFlood1996 (trợ giúp); Gomez 2013, tr. 42Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFGomez2013 (trợ giúp)), with possible roots in a non-Vedic Indo-Aryan culture (Bronkhorst 2007Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFBronkhorst2007 (trợ giúp)), and “popular or local traditions” (Flood 1996, tr. 16Lỗi harv: không tồn tại tiềm năng: CITEREFFlood1996 (trợ giúp))
  • ^ a b Hiltebeitel 2007, tr. 12.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFHiltebeitel2007 (trợ giúp)
  • ^ Larson 2009.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFLarson2009 (trợ giúp)
  • ^ Larson 1995, tr. 109–111.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFLarson1995 (trợ giúp)
  • ^ Michaels 2004.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFMichaels2004 (trợ giúp)
  • ^ Zaehner, R. C. (1992). Hindu Scriptures. Penguin Random House. tr. 1–7. ISBN 978-0679410782.
  • ^ a b Klostermaier, Klaus (2007). A Survey of Hinduism (ấn bản 3). State University of Thành Phố New York Press. tr. 46–52, 76–77. ISBN 978-0791470824.
  • ^ Frazier, Jessica (2011). The Continuum companion to Hindu studies. London: Continuum. tr. 1–15. ISBN 978-0-8264-9966-0.
  • ^ Bilimoria; và đồng nghiệp sửa đổi và biên tập (2007). Indian Ethics: Classical Traditions and Contemporary Challenges. tr. 103. See also Koller, John (1968). “Puruṣārtha as Human Aims”. Philosophy East and West. 18 (4): 315–319. doi:10.2307/1398408. JSTOR 1398408.
  • ^ Flood, Gavin (1997). “The Meaning and Context of the Puruṣārthas”. Trong Lipner, Julius J. (sửa đổi và biên tập). The Bhagavadgītā for Our Times. Oxford University Press. tr. 11–27. ISBN 978-0195650396.
  • ^ Brodd 2003.Lỗi sfn: không tồn tại tiềm năng: CITEREFBrodd2003 (trợ giúp)
  • ^ Herbert Ellinger (1996). Hinduism. Bloomsbury Academic. tr. 69–70. ISBN 978-1-56338-161-4.
  • ^ Dharma, Samanya; Kane, P. V. History of Dharmasastra. 2. tr. 4–5. See also Widgery, Alban (1930). “The Priniciples of Hindu Ethics”. International Journal of Ethics. 40 (2): 232–245. doi:10.1086/intejethi.40.2.2377977.
  • ^ Matthew Clarke (2011). Development and Religion: Theology and Practice. Edward Elgar Publishing. tr. 28. ISBN 9780857930736.
  • ^ Students’ Britannica India (2000), Volume 4, Encyclopædia Britannica, ISBN 978-0852297605, page 316
  • ^ Andrew Nicholson (2013), Unifying Hinduism: Philosophy and Identity in Indian Intellectual History, Columbia University Press, ISBN 978-0231149877, pages 2-5
  • ^ “Christianity năm ngoái: Religious Diversity and Personal Contact” (PDF). gordonconwell.edu. tháng một năm năm ngoái. Bản gốc (PDF) tàng trữ ngày 25 tháng 5 năm 2017. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm năm ngoái.
  • ^ “Peringatan”. sp2010.bps.go.id.
  • ^ Vertovec, Steven (2013). The Hindu Diaspora: Comparative Patterns. Routledge. tr. 1–4, 7–8, 63–64, 87–88, 141–143. ISBN 978-1-136-36705-2.
  • ^ “Hindus”. Pew Research Center’s Religion & Public Life Project. ngày 18 tháng 12 thời điểm năm 2012. Truy cập ngày 14 tháng hai năm năm ngoái.;

    “Table: Religious Composition by Country, in Numbers (2010)”. Pew Research Center’s Religion & Public Life Project. ngày 18 tháng 12 thời điểm năm 2012. Bản gốc tàng trữ ngày một tháng hai năm trước đó. Truy cập ngày 14 tháng hai năm năm ngoái.

  • Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện đi lại truyền tải về Ấn Độ giáo.

    • Đạo Hinđu tại Từ điển bách khoa Việt Nam
    • Hinduism (religion) tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)

    Bảng những chữ viết tắt
    de.: Deutsch, tiếng Đức | en.: English, tiếng Anh | pi.: Pāli, tiếng Pali | sa.: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | zh.: 中文 chữ Hán

    Lấy từ “vi.wikipedia/w/index.php?title=Ấn_Độ_giáo&oldid=68936315”

    Tải thêm tài liệu tương quan đến nội dung bài viết Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng

    Reply
    9
    0
    Chia sẻ

    đoạn Clip hướng dẫn Share Link Tải Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng ?

    – Một số từ khóa tìm kiếm nhiều : ” Review Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng tiên tiến và phát triển nhất , Share Link Cập nhật Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng “.

    Thảo Luận vướng mắc về Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng

    You trọn vẹn có thể để lại Comments nếu gặp yếu tố chưa hiểu nghen.
    #Theo #tôn #giáo #nào #ở #ấn #Độ #quan #niệm #mọi #người #đều #bình #đẳng Theo em tôn giáo nào ở ấn Độ ý niệm mọi người đều bình đẳng